Ενκλομιφαίνη ή TRT: Αύξηση Τεστοστερόνης Χωρίς να «Σβήσει» η Δική Σας

Η τεστοστερόνη παράγεται στους όρχεις με εντολή από τον εγκέφαλο. Η υπόφυση απελευθερώνει δύο ορμόνες, LH και FSH: η LH λέει στους όρχεις να φτιάξουν τεστοστερόνη, η FSH κινεί την παραγωγή σπέρματος. Όταν η τεστοστερόνη είναι αρκετή, ο εγκέφαλος χαλαρώνει· όταν είναι χαμηλή, θα έπρεπε να πιέσει περισσότερο.

Η TRT δίνει τεστοστερόνη απευθείας, με ένεση ή gel. Δουλεύει σχεδόν σε κάθε άντρα με χαμηλή τεστοστερόνη, όποια κι αν είναι η αιτία, αλλά ο εγκέφαλος βλέπει την επιπλέον τεστοστερόνη και κόβει LH και FSH. Οι όρχεις «ησυχάζουν», μικραίνουν κάπως, και ο αριθμός σπερματοζωαρίων πέφτει.

Η ενκλομιφαίνη δρα ένα σκαλί πιο πάνω. Μπλοκάρει την ανάδραση των οιστρογόνων στον εγκέφαλο, οπότε η υπόφυση «διαβάζει» την κατάσταση ως «πολύ χαμηλή τεστοστερόνη» και βγάζει περισσότερη LH και FSH. Οι όρχεις απαντούν φτιάχνοντας περισσότερη τεστοστερόνη και συνεχίζουν να παράγουν σπέρμα.

Όταν η ενκλομιφαίνη συγκρίθηκε απευθείας με gel τεστοστερόνης σε άντρες με χαμηλή τεστοστερόνη, και οι δύο την ανέβασαν στα φυσιολογικά επίπεδα. Η διαφορά ήταν παρακάτω: LH και FSH ανέβηκαν με την ενκλομιφαίνη και έπεσαν με το gel, και ο αριθμός σπερματοζωαρίων έμεινε σταθερός με την ενκλομιφαίνη ενώ έπεσε αισθητά με το gel.

Μια σύγκριση 16 εβδομάδων σε υπέρβαρους άντρες με χαμηλή τεστοστερόνη βρήκε το ίδιο μοτίβο: όλες οι ομάδες έφτασαν σε φυσιολογική τεστοστερόνη, αλλά μόνο οι ομάδες της ενκλομιφαίνης κράτησαν τη συγκέντρωση σπέρματος σε φυσιολογικά επίπεδα.

Η ενκλομιφαίνη δουλεύει μόνο αν οι όρχεις μπορούν ακόμη να ανταποκριθούν στο σήμα του εγκεφάλου. Γι' αυτό η εξέταση αίματος πριν από τη θεραπεία είναι καθοριστική. Ταιριάζει σε άντρες με χαμηλή τεστοστερόνη μαζί με χαμηλή ή «φυσιολογική» LH, εικόνα που λέγεται δευτεροπαθής υπογοναδισμός και είναι συχνή με περιττό βάρος, κακό ύπνο ή χρόνιο στρες.

Η δευτεροπαθής χαμηλή τεστοστερόνη έχει συχνά αιτίες που μπορούν να βελτιωθούν άμεσα, και αξίζει να τις αντιμετωπίσετε είτε καταλήξετε σε ενκλομιφαίνη, σε TRT ή σε τίποτα από τα δύο. Το περιττό κοιλιακό λίπος μετατρέπει την τεστοστερόνη σε οιστραδιόλη, που μετά λέει στον εγκέφαλο να φτιάξει λιγότερη. Ο λίγος ή διακοπτόμενος ύπνος, μαζί και η αδιάγνωστη άπνοια, μειώνει τη νυχτερινή κορύφωση της τεστοστερόνης. Το πολύ αλκοόλ, οι πολύ χαμηλές σε θερμίδες δίαιτες και η χρόνια υπερπροπόνηση ρίχνουν όλα τα επίπεδα.

Τα εξετάζουμε όλα στη συμβουλευτική. Σε κάποιους άντρες η απώλεια βάρους και η αντιμετώπιση του κακού ύπνου ανεβάζουν από μόνες τους αρκετά την τεστοστερόνη· σε άλλους κάνουν πιο αποτελεσματική όποια θεραπεία επιλέξουν.

Αν το πρόβλημα είναι οι ίδιοι οι όρχεις (πρωτοπαθής υπογοναδισμός, όπου η LH είναι ήδη υψηλή), το δυνάμωμα του σήματος δεν πετυχαίνει τίποτα, και η TRT είναι η θεραπεία που δουλεύει. Η TRT δίνει επίσης πιο σταθερά και προβλέψιμα επίπεδα, κάτι που ταιριάζει σε άντρες που δεν σχεδιάζουν άλλα παιδιά και θέλουν τον πιο αξιόπιστο έλεγχο των συμπτωμάτων.

Για άντρες σε TRT που θέλουν ακόμη να προστατεύσουν γονιμότητα ή μέγεθος όρχεων, μπορεί να προστεθεί HCG ώστε οι όρχεις να συνεχίσουν να δουλεύουν. Το καλύπτουμε στον οδηγό μας για την HCG με TRT.

Επειδή η ενκλομιφαίνη ανεβάζει τη δική σας τεστοστερόνη, συνήθως ανεβαίνει μαζί και η οιστραδιόλη, και παρακολουθούμε και τις δύο. Κάποιοι άντρες παρατηρούν αλλαγές διάθεσης, πονοκεφάλους ή εξάψεις, κυρίως στην αρχή. Σπάνια εμφανίζονται αλλαγές στην όραση, όπως θόλωση ή «μυγάκια», που είναι λόγος να σταματήσετε και να μας ενημερώσετε αμέσως.

Το αποτέλεσμα εξαρτάται από την ανταπόκριση των όρχεων, οπότε διαφέρει περισσότερο από άντρα σε άντρα απ' ό,τι με την TRT. Γι' αυτό μετράνε οι επανεξετάσεις: σε λίγες εβδομάδες δείχνουν αν η ενκλομιφαίνη κάνει αρκετά.

Άντρες που είναι καιρό σε TRT μερικές φορές θέλουν να σταματήσουν: για να κάνουν παιδιά, ή επειδή δεν θέλουν να εξαρτώνται από αυτήν για πάντα. Η απότομη διακοπή συνήθως σημαίνει εβδομάδες ή μήνες πολύ χαμηλής τεστοστερόνης, όσο ο εγκέφαλος και οι όρχεις «ξυπνούν» σιγά σιγά, με την κούραση και την πεσμένη διάθεση που φέρνει αυτό.

Μια σχεδιασμένη επανεκκίνηση μικραίνει αυτό το κενό. Η ενκλομιφαίνη, μερικές φορές με HCG στην αρχή, σπρώχνει τον εγκέφαλο να ξαναβγάλει LH και FSH όσο οι όρχεις ανακάμπτουν. Χρονομετρούμε κάθε βήμα με εξετάσεις, ώστε να ξέρετε πού βρίσκεται η δική σας παραγωγή πριν αποφασίσετε αν θα μείνετε εκτός θεραπείας.

Κάθε ασθενής ξεκινά με ιατρική συμβουλευτική και πλήρες ορμονικό πάνελ: ολική και ελεύθερη τεστοστερόνη, LH, FSH, οιστραδιόλη, SHBG και προλακτίνη, μαζί με μεταβολικούς και γενικούς δείκτες. Η LH είναι αυτή που ξεχωρίζει τους άντρες που μπορούν να πάρουν ενκλομιφαίνη από εκείνους που χρειάζονται TRT.

Μετά συζητάμε σχέδια για παιδιά, τρόπο ζωής και προτιμήσεις πριν επιλέξουμε. Όποιον δρόμο κι αν πάρετε, επαναλαμβάνουμε τις εξετάσεις μετά από λίγες εβδομάδες και προσαρμόζουμε. Κάποιοι άντρες ξεκινούν με ενκλομιφαίνη και περνούν αργότερα σε TRT· άλλοι χρησιμοποιούν ενκλομιφαίνη για να επανεκκινήσουν τη δική τους παραγωγή μετά την TRT.